صفحه اینستاگرام اکونومی نیوز گزیده خبرهای اکونومی نیوز را در اینستاگرام دنبال کنید .
قیمت ارز،طلا،بیت کوین ، خبرهای تجاری و اقتصادی
اکونومی نیوز / اجتماعی

 هرم سنی ایران همچون اروپا در سال ۱۴۳۰ استوانه‌ای می‌شود تا اواخر قرن ۲۱، جمعیت تمام کشورهای دنیاسالخورده می‌شود

کد خبر 145152 1400-05-06 14:32
زمان تقریبی مطالعه 7دقیقه
یک استاد جمعیت شناسی دانشگاه تهران با بیان اینکه اکنون در پنجره جمعیتی قرار داریم، زیرا برآمدگی‌ها به وسط ساختار سنی رسیده است، گفت: هرم سنی ایران در سال ۱۴۳۰ شکل استوانه پیدا می‌کند.
 هرم سنی ایران همچون اروپا در سال ۱۴۳۰ استوانه‌ای می‌شود تا اواخر قرن ۲۱، جمعیت تمام کشورهای دنیاسالخورده می‌شود


محمد میرزایی در نشست مجازی پیامدهای فرهنگی و اجتماعی سالخوردگی جمعیت، بیان کرد: سالخوردگی جمعیت پیامد کاهش اساسی و مستمر باروری است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود افزود: از نظر تاریخی، در قرن نوزدهم هم زاد و ولد و باروری بالا بوده و به اعتقاد جامعه شناسان باروری طبیعی بوده است و هیچ کنترل ارادی بر باروری نبوده است، البته قوانین و مقررات و سنن و رسوم بر باروری تاثیر می گذاشته اما اینگونه نبوده است که خانواده ها و زوجین به طور ارادی باروری را کنترل کنند. همچنین مرگ و میر هم طبیعی بوده است، یعنی دستاوردهای بهداشتی که در دو قرن اخیر داشتیم به این صورت نبوده است، البته از طریق سنتی توصیه هایی بوده اما مرگ و میر بالا بود و برای اینکه مرگ و میر بالا جمعیت را از بین نبرد، باروری هم بالا بوده است؛ یعنی باروری طبیعی بوده تا با مرگ و میر بالا مقابله کند. کما اینکه تا انقلاب صنعتی، رشد جمعیت در حد اعشار بوده است و شاید بعد از رنسانس کمی بالاتر بیاید، اما معدل قرن رشد جمعیت گاهی منفی هم می شده است. 
وی افزود: روند طبیعی رشد جمعیت نیز باید همین گونه و اعشاری باشد، در غیر این صورت تصاعدی می شود و به یک که برسد تصاعدی می شود و به دو و سه برسد مانند دهه ۱۳۳۰ تا ۱۳۶۰ انفجاری می شود. لذا روند تاریخی تا انقلاب صنعتی روند مشخصی بوده و باروری و مرگ و میر بالا و رشد بسیار وسیع بوده است.
میرزایی اظهار کرد: در قرن نوزدهم، به ویژه در نیمه دوم قرن نوزدهم، تحولات اساسی در امر بهداشت حاصل شد که به سرعت مرگ و میر کاهش می یابد. مرگ و میر کاهش می یابد اما باروری به صورت طبیعی باقی مانده است. جالب این است که اروپا در قرن نوزدهم، خانواده ها به مرور باور می کنند که به دلیل کاهش مرگ و میر نوزادان و اطفال، بیشتر از آنچه فرزند می خواهند، زنده می مانند و به طور طبیعی و خودجوش به طرف تهدید موالید می روند. 
این استاد جمعیت شناسی دانشگاه تهران در بخش دیگری از سخنان خود با طرح این پرسش که چرا کاهش اساسی و مستمر باروری داریم که پیامد آن سالخوردگی جمعیت است؟، اظهار کرد: در درجه اول کاهش اساسی و مستمر مرگ و میر است. زمانی که مرگ و میر پایین بیاید، اگر باروری بالا و طبیعی باقی بماند، رشد به مرور تصاعدی یا انفجاری می شود؛ مانند وضعیتی که از دهه ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۰ در ایران داشتیم که رشد حدود ۳ درصد و بیشتر بود و این رشد انفجاری است.
میرزایی با بیان اینکه هرچقدر به امکانات و منابع خوشبین باشیم، اما رشد انفجاری نمی تواند استمرار پیدا کند، گفت: اکنون همه مناطق و کشورهای دنیا با شدت و ضعف، چه بخواهند و چه نخواهند در بستر توسعه قرار گرفته اند. زمانی که در چنین جامعه ای مرگ و میر کاهش پیدا می کند و امید زندگی از کمتر از ۳۵ سال به بالای ۷۰ سال و نزدیک ۸۰ سال و در برخی از کشورها مانند ژاپن به ۸۰ سال می رسد، یعنی مرگ ومیر پایین آمده است. زمانی مرگ و میر نوزادان و اطفال از ۳۰۰ تا ۴۰۰ در هزار بود (یعنی تا ۲۰۰ سال گذشته از هر هزار نوزاد ۳۰۰ تا ۴۰۰ مورد تا یک سالگی فوت می کردند)، اکنون در ایران این رقم زیر ۲۰ است؛ (یعنی ۳۰۰ تا ۴۰۰ در هزار به زیر ۲۰ در هزار رسیده است). در اروپا این رقم کمتر از ۱۰ و در ژاپن کمتر از ۵ است. باروری دیگر نمی تواند بالا بماند و اگر باروری بالا بماند رشد انفجاری است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با بیان اینکه در ایران در اولین برنامه توسعه بعد از انقلاب اسلامی، تنظیم خانواده دوباره به دلیل رشد انفجاری دهه ۱۳۶۰ وارد برنامه می شود، گفت: زمانی که جامعه در سطح کلان و خانواده ها در سطح خرد تصمیم به تعدیل زاد و ولد می گیرند، در آن زمان کاهش اساسی و مستمر باروری را داریم. البته از سال ۱۳۴۶ اولین برنامه تنظیم خانواده بعد از انقلاب شروع شد و زیرساختهای آن شکل گرفت. اما دهه اول بعد از انقلاب در محاق افتاد ولی دوباره از سر گرفته شد و همان زمینه قبلی به سرعت کاهش باروری کمک کرد. 
وی با بیان اینکه برخی تعجب می کنند که از اواخر دهه ۶۰ تا دهه ۸۰ چرا سرعت کاهش باروری در ایران تند بوده است؟ گفت: باید توجه داشت که زیرساخت ها آماده بود و وزارت بهداشت فعالیتهای زمینه ای را قبل از انقلاب انجام داده بود و آن موارد کمک کرد که باروری با سرعت پایین بیاید. زمانی که باروری به طور اساسی و مستمر کاهش پیدا می کند، یعنی قدرت جوشش پایین هرم سنی کم می شود و این پیامد کاهش باروری است و به تدریج برآمدگی هرم به سطوح بالاتر حرکت می کند.
میرزایی با اشاره به اینکه اکنون در پنجره جمعیتی قرار داریم، زیرا برآمدگی ها به وسط ساختار سنی رسیده است، به این معنی که اکنون پنجره جمعیتی از ۳۰ سال نیز بالاتر آمده است و ۳۵ تا ۵۵ سالگی است، گفت: در طول تاریخ تا سال ۱۳۶۵ هرم سنی داشتیم یعنی ساختار سنی به شکل هرم بوده است.
وی اظهار کرد: حدود ۷۰ سال است که هرم سنی کشورهای اروپایی به شکل استوانه شده است. هرم سنی ما نیز در سال ۱۴۳۰ شکل استوانه پیدا می کند. 
این استاد جمعیت شناسی دانشگاه تهران در ادامه با تاکید بر اینکه سالخوردگی جمعیت مفهومی آماری است، گفت: یک تعریف سالخوردگی جمعیت این است که اگر بیش از ۱۵ درصد جمعیت به بالای ۶۵ سال برسد، به آن جمعیت سالخورده می گویند. 
میرزایی در بخش دیگری از سخنان خود بیان کرد: پیری پدیده ای بیولوژیک و فردی است.
این استاد جمعیت شناسی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه در سال ۱۴۳۰، ۱۵ درصد جمعیت ما بالای ۶۵ سال سن دارند و جمعیت سالخورده می شوند، گفت: در حال حاضر بیش از ۲۰ درصد جمعیت ژاپن بالای ۶۵ سال است. در ایتالیا حدود ۲۵ درصد جمعیت بیش از ۶۵ سال است.
وی یادآور شد: در ژاپن که بیش از ۲۰ درصد جمعیت بالای ۶۵ سال است، ۶۰ درصد جمعیت ۱۵_۶۴ سال است، یعنی جمعیت فعال سر جای خود است. حتی دو الی سه دهه است که جمعیت ژاپن کم می شود و وزارت باروری تاسیس کرده که از باروری زیر سطح جانشینی بالا بیاید و باید این کارها را انجام داد. اما دنیا برای ژاپن با سالخوردگی جمعیت به آخر نرسیده است، بنابراین فوبیایی که نسبت به سالخوردگی جمعیت وجود دارد باید تعدیل شود.
البته میرزایی این را هم گفت که سالخوردگی جمعیت چالش است و در مرحله سالخوردگی جمعیت، نسبت افراد بالای ۶۵ سال بیشتر می شود. البته اینگونه نیست که هر فردی که به بالای ۶۵ سال می رسد باید دست از کار بکشد. می بینیم که اکثر فعالان جامعه ما در سنین بالای ۶۰ سال هستند.
وی با اشاره به اینکه به طور میانگین عوارض سالمندی خود را نشان می دهد، به طور مثال نیاز به سمعک، دندان مصنوعی، عصا و... بیشتر می شود. کمااینکه در دهه ۶۰ نیاز به پوشک، شیرخشک و واکسیناسیون اطفال وجود داشت، یادآور شد: در هر مرحله تحولات جمعیتی چالش هایی وجود دارد. در جوانی جمعیت یک چالش هایی وجود دارد و در پنجره جمعیت چالش دیگری است که توانمندسازی جوانان است و آنطور که باید به آن توجه نکردیم و امید است در دو دهه باقی مانده به آن توجه کافی شود. سالخوردگی جمعیت نیز نیازهای خاص خودش را دارد و باید این نیازها تامین شود.
این استاد جمعیت شناسی دانشگاه تهران با بیان اینکه سالخوردگی جمعیت واقعیت اجتناب ناپذیری است، اظهار کرد: توصیه این است که در دهه آتی، توانمندسازی جوانان و تسهیل ازدواج و ایجاد اشتغال را به طور جدی مبنای کار قرار دهیم تا از ورته باروری زیر سطح جانشینی خارج شویم و دیگر جمعیت ما مانند ژاپن خیلی سالخورده نخواهد شد. اما سالخوردگی جمعیت اجتناب ناپذیر است، زیرا پیامد کاهش اساسی و مستمر باروری است که ما این مرحله را طی کردیم.
میرزایی افزود: در حال حاضر با پیچش از قرن ۲۰ به ۲۱، در آفریقا نیز باروری به طور اساسی و مستمر در حال پایین آمدن است و تا اواخر قرن ۲۱، تمام کشورهای دنیا جمعیتشان سالخورده است. اما باید با تدبیر و برنامه ریزی چالش های سالخوردگی را تشخیص داد و برای آنها چاره سازی کرد.
این استاد جمعیت شناسی دانشگاه تهران با بیان اینکه از نظر اقتصادی، اگر جامعه سیستم منظمی داشته باشد، اکثر سالخوردگان حقوق بازنشستگی یا مستمری خواهند داشت و اگر جامعه منسجم باشد از نظر سالخوردگی می توان زمینه سازی کرد، گفت: از نظر فرهنگی و اجتماعی پیامد سالخوردگی مثبت است. سالخوردگان تاریخ شفاهی یک جامعه هستند و با آن پختگی که در ذهن و رفتارشان ایجاد شده می توانند الگو باشند. البته خوب است سالخوردگی توام با سلامت باشد.
بازنشر از خبرفـوری

کلمات کلیدی »



مطالب دیگر از اکونومی نیوز / اجتماعی



پربیننده های ماه
پر بیننده های هفته
خبرهای مرتبط را دنبال کنید